Монгол Улсын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ Вашингтон хотноо АНУ-ын Дэд Ерөнхийлөгч Камала Харристай уулзсаныхаа дараа Монгол Улс АНУ-тай уул уурхайн салбарт хамтран ажиллах хүчин чармайлтаа эрчимжүүлэхээр төлөвлөж байгаагаа ч мэдэгдсэн. Хоёр тал харилцан ойлголцлын санамж бичигт тусгагдсан зорилтуудыг хэрэгжүүлэх стратегийн талаар мөн судалжээ. Энэхүү санамж бичиг нь АНУ-ын Төрийн департамент болон Монгол Улсын Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам хоорондын өнгөрсөн зургадугаар сард байгуулсан хамтын ажиллагааны үр дүнд бий болсон юм. Энэхүү айлчлал нь Хятад, АНУ-ын хооронд үргэлжилж буй геополитикийн өрсөлдөөнд чухал нөлөө үзүүлнэ гэж шинжээчид үзэж байна.
Одоогоор Хятад улс газрын ховор элементийн зах зээлд тэргүүлэх байр суурь эзэлж байгаа. Үнэн хэрэгтээ Хятад улс байгалийн асар их нөөцтэй төдийгүй эдгээр амин чухал элементүүдийг боловсронгуй болгох, олборлох томоохон туршлагатай юм.
"Ройтерс" агентлагийн иш татан мэдээлснээр, хэлэлцээний үеэр АНУ Монгол Улс баялгийн нөөц бололцоогоо танин мэдэхэд тусалж болох тодорхой чиглэлээр ярилцсан байна. Тэд мөн олборлох арга, үйлдвэрлэлийн гарцын талаар ч хөндсөн аж. Гэхдээ энэ хэлэлцээ нь АНУ Монголоос газрын ховор элементийн нөөцийг саадгүй экспортлох боломжийн талаар олон тооны асуултыг дагуулж байна. Хятад, АНУ хоёр газрын ховор соронз, зэсийн төлөө өрсөлдөж байна. Хэдийгээр АНУ, Японоос хожуу патентын мэдүүлэг авч эхэлсэн ч одоо ховор элементтэй холбоотой нийт патентын 80 гаруй хувийг Хятад эзэмшиж байна. 2023 оны эхний хагаст Хятад улс ихээхэн хэмжээний хүдэр, металл олборлосон, тэр дундаа АНУ-аас цэвэршүүлсэн газрын ховор элемент, гол төлөв газрын ховор соронзны материал хэлбэрээр экспортолжээ. Хятад улс нийлүүлэлтийн сүлжээнд хяналт тавьж, газрын ховор элементийг цэвэршүүлэх, ялгах ур чадвар нь стратегийн давуу талыг бий болгосоор байна.
БНХАУ-ын хөрш Монгол Улс ч зэсийн асар их нөөцтэй. Улбар шар өнгийн металл нь олон тооны дэвшилтэт технологийн хэрэглээ, түүний дотор зарим аппаратад зайлшгүй шаардлагатай. Үүний зэрэгцээ АНУ-д дэвшилтэт технологийн хэрэглээ, тэр дундаа батлан хамгаалах системийг ашиглахын тулд ховор элемент, зэс хоёуланг нь яаралтай авах шаардлагатай байна. Энэ шалтгааны улмаас тус улс дэлхийн гол өрсөлдөгч болох Хятадаас гадна эх үүсвэрээ төрөлжүүлэхийг хичээсээр ирсэн.
